Op. Dr. Funda Yazıcı ErolOp. Dr. Funda Yazıcı ErolKadın Hastalıkları ve Doğum UzmanıHasta Görüşleri

Alt Karın Ağrısı Neden Olur?

Alt Karın Ağrısı Neden Olur?

Alt Karın Ağrısı

Alt karın ağrısı, göbek deliği ile kasıklar arasındaki bölgenin rahatsızlığıdır. Kadınlarda görülen pelvik ağrı sıklıkla adet sancıları, yumurtlama ve besin intoleransına bağlı gelişir. Ancak daha ciddi sağlık sorunları nedeniylede olabilir.

Kadınlarda alt karın ağrısı rahim, tüpler ve yumurtalıklarla ilgili olabileceği gibi bu bölgede bulunan idrar kanalı, mesane, bağırsaklar, çevre yumuşak doku ve kemiklerden kaynaklanabilir.

Alt Karın Ağrısı Neden Olur?

  1. Adet krampları
  2. Yumurtlama
  3. Mesane inflamasyonu (interstisyel sistit)
  4. İdrar yolu ve mesane enfeksiyonu
  5. İdrar kanalı taşları
  6. Yumurtalık kistleri
  7. Yumurtalık dönmesi (over torsiyonu)
  8. Rahim urları (miyomlar)
  9. Tüplerde tıkanma (hidrosalpenks)
  10. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar
  11. Dış gebelik (ektopik gebelik)
  12. Pelvik yapışıklıklar
  13. Pelvik inflamatuar hastalık
  14. Endometriozis
  15. Apandisit
  16. Huzursuz barsak sendromu
  17. Omental ve mezenterik sorunlar
  18. Divertikülit
  19. Fıtıklar
  20. Bağırsak iltihabı
  21. Tümörler

1. Adet krampları

Adet sancıları kadınlarda alt karın ağrısının en yaygın nedenidir. Adet gören kadınların %50’den fazlası her adet döneminde en az 1-2 gün pelvik ağrı hisseder. Adet sancıları genellikle adet dönemi başlamadan bir ya da birkaç gün önce görülür.

Adet sancılarının nedeni rahim kasılmalarıdır. Rahim kasılarak endometrium denen iç zarı bırakır. Bu yüzden adet sancısı kramp tarzı bir alt karın ağrısına neden olur. Sıcak su yastığı kullanmak ağrıları hafifletebilir. Bazı ağrı kesiciler sancıları hafifletmede kullanılabilir. Ağrıların şiddetli olması durumunda doktor kontrolü gerekir.

2. Yumurtlama

Yumurtlama adet döngüsünün ortasında meydana gelir. Adetin ilk günü baz alındığında yumurtlama sıklıkla 14. Gün gerçekleşir. Yumurtlama olgunlaşmış bir folikül zarının yırtılarak yumurtanın atılması ile olur. Bu sırada alt batın ve kasıklarda künt bir ağrı meydana gelir. Bu ağrı genellikle birkaç dakika ya da saat sürebilir. Beraberinde bazen hafif bir kanama da olur. Yumurtlama sırasında görülen bu ağrıya mittelschmerz denir.

Yumurtlama sonrası serbest kalan yumurta tüplerin saçaklı uçlarına tutunarak rahme doğru ilerler. Yumurtlama sırasında folikül zarının yırtılması ile çevreye ufak bir sıvı yayılır. Bu sıvı eğer kanamalı ise batın içi zarda irritasyon yaratarak pelvik ağrıya neden olur.

Yumurtlama sancısı genellikle alt batında, sağ veya sol tarafta, şiddetli olmayan künt bir ağrı şeklindedir. Kısa sürede kendiliğinden geçer.

3. Mesane inflamasyonu

İnterstisyel sistit, mesanenin kronik, nedeni bilinmeyen, inflamatuar bir hastalığıdır. Sık idrara çıkma, idrar yapma isteği, gece idrara çıkma ve pelvik ağrı ile karakterizedir. Uzun süreli pelvik ağrı ve şikayetler günlük aktivitelerin kısıtlanmasına neden olur. İnterstisyel sistit tedavisinde semptomlara yönelik çözümler uygulanır.

4. İdrar yolu ve mesane enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları kadınlarda sık görülen bir rahatsızlıktır. İdrar kesesi ve kanallarının bakteriyel enfeksiyonları sık idrara çıkma, idrar yapma isteği, idrar yaparken ağrı, idrarda kanama ve renk koyulaşması gibi şikayetlere yol açar. Enfeksiyon vajinal ya da rektal yoldaki bakterilerin idrar kanalı ve mesaneye ulaşması ile başlar. Tedavide etkene yönelik antibiyotikler kullanılır.

5. İdrar kanalı taşları

İdrar kanalı taşları kalsiyum, ürik asit, sistin ve sitruvit gibi mineral ve yapılardan oluşur. Kalsiyum taşları tüm taşların yaklaşık %75’ini oluştururken, ürik asit taşları %10, sistin ve sitruvit taşları ise daha az bir kısmını oluşturur. İdrar yollarında önce kristal ve kum şeklinde başlayan taşlar zamanla daha büyük boyutlara ulaşarak kanalda tıkanmaya yol açar.

İdrar kanalındaki tıkanma o tarafta kolik tarzı yan ağrısı, kanlı idrar ve idrar renginde bulanıklaşma gibi şikayetlere sebep olur. Bazı taşlar tedavi gerektirmez. Kendiliğinden düşer. Bir kısmı ise idrar yollarına yapışarak bulunduğu yerde kalır. Bu taşlar ameliyatsız yöntemlerle ya da ameliyatla tedavi edilir. Taşın yerleşimi ve kanal genişlemesini göstermede ultrason ve bilgisayarlı tomografi büyük fayda sağlar.

6. Yumurtalık kistleri

Basit yumurtalık kistleri rutin ultrasonografi incelemelerinde sık karşılaşılan bir sorundur. Basit kistler yumurtalıktaki olgun folikülün yırtılmayıp büyümeye devam etmesi sonucu görülür. Basit kistler 25 mm üzerinde çapa sahiptir. Bu kistlerin genellikle takip ultrasonlarda gerilediği görülür. Ancak zamanla büyük boyutlara da ulaşabilir.

Yumurtalık kistleri büyüme, kist duvarının yırtılması, kist içine kanama ya da yumurtalık dönmesi (over torsiyonu) sonucu alt batın ağrısına neden olur. Bu klinik durumların ayırıcı tanısında ultrasonografi önemli bilgiler sağlar. Nedenin belirlenemediği bazı durumlarda bilgisayarlı tomografi ya da MR görüntüleme tanısal fayda sağlayacaktır.

7. Yumurtalık dönmesi (over torsiyonu)

Yumurtalık dönmesi tıpta over torsiyonu olarak bilinir. Yumurtalık, kist, polikistik over ve kitle gibi çeşitli nedenlerle büyüyebilir. Büyüyen yumurtalık rahme bağlı olduğu ligaman etrafında kıvrılarak döner. Bunun sonucunda beslenmesi bozulur ve canlılığını kaybeder. Yumurtalık dönmesi sağ alt batın ağrısı nedenlerinden biridir.

Yumurtalık dönmesinde genellikle aralıklı gelen, şiddetli bir karın ağrısı vardır. Ağrı dayanılmazdır. Tanısı klinik belirti ve bulgularla birlikte ultrasonografi ile konur. Ultrasonda o taraf yumurtalıkta büyüme, ödem, çevresel dizilimli foliküller, varsa kist, kitle ve kanlanma bozukluğu görülür.

Yumurtalık dönmesi acil bir durumdur. Bulguların şiddetine göre kapalı ameliyat ya da açık yöntemlerle tedavi uygulanır.

8. Rahim urları (miyomlar)

Miyomlar rahim içi kas dokudan kaynaklanan iyi huylu kitlelerdir. Rahimdeki yerleşimlerine göre farklı bir dizi şikayetlere yol açar. Saplı miyomlar rahmin dışında ona bir sapla bağlıdır. Miyomun kendi etrafında dönmesi beslenmesini bozar ve ağrıya neden olur. Rahim zarı altındaki miyomlar vajinal kanama ve ağrı yapabilir. Rahim urları bazen büyük boyutlara ulaşır. Çevre yumuşak dokulara, mesaneye, idrar yollarına, bağırsaklara ve damarsal yapılara bası yapar. Buna bağlı alt batın ağrıları görülebilir. Miyomun kendisi doğrudan ağrıya yol açabilir. Miyom içi kanama, dejenerasyon ve nekrozlar bunun nedenidir.

9. Tüplerde tıkanma (hidrosalpenks)

Tüpler gebeliğin başladığı yerdir. Yumurta ve sperm tüplerin dışa yakın kısmında döllenerek gebeliği başlatır. Bu yüzden kadın genital sistemindeki önemli yapılardan biridir. Sağlıklı bir gebeliğin oluşabilmesi için tüplerin açık olması gerekir. Tüpler, kanama, enfeksiyon, yapışıklıklar ve nedeni belli olmayan bazı durumlarda tıkanabilir. Tıkanma sonucu tüpler içi sıvı dolarak genişleyebilir. Buna hidrosalpenks denir. Piyosalpenks ise içi iltahap ile dolu genişlemiş tüpü ifade eder. Her iki durum kadınlarda alt batın ağrılarına yol açabilir. Tedavide iltihabın cerrahi yöntemlerle boşaltılması yapılır.

10. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar

Cinsel aktif kişilerde neisseria, klamidya, trikomoniazis gibi enfeksiyonlar alt batında ağrı ile belirti verebilir. Alt karın ağrısı yanında, idrar yaparken ağrı, adet dönemleri arasında kanama ve anormal vajinal akıntı şeklinde şikayetlere neden olurlar. Tedavide çeşitli antibiyotikler ve semptomlara yönelik ilaçlar kullanılır. Hastalığın bulaşmasını önlemek için cinsel partnerinde bilgilendirilmesi ve tedavisi önerilir.

11. Dış gebelik (ektopik gebelik)

Dış gebelik, embriyonun rahim dışında bir yerde tutunarak yaşamını sürdürmesidir. Genellikle en sık tüplerde görülür. Bunun dışında yumurtalıklar, karın içi zar dış gebeliğin diğer görülme yerleridir.

Adet gecikmesi olan bir kadında gebelik testinin pozitif olması, rahim içi zarın kalın olması ve rahim içi gebeliğin olmaması dış gebelik şüphesi yaratır. Özellikle de alt karın ağrısı bunu destekler. Hasta çok keskin ağrı ve kramplar hissedebilir. Bunun yanında vajinal kanama, bulantı, kusma ve baş dönmesi gibi belirtiler de olabilir.

Ultrasonografide tüp ya da yumurtalık yerleşimli ektopik gebelikler saptanabilir. Dış gebeliğin erkenden saptanması buna bağlı yaşanabilecek hayati tehlikeleri önler. Tüp yerleşimli bir ektopik gebelik rüptüre olması durumunda karın içi ciddi kanamaya neden olabilir. Ektopik gebelik acil tedavi edilmelidir. Tedavi bir takım ilaç ve cerrahi uygulamalara dayanır.

12. Pelvik yapışıklıklar

Karın içi organlarımız bir yağ ve zar tabakası ile sarılıdır. Geçirilmiş ameliyatlar, enfeksiyonlar ve travma sonucu bu zarlar arasında yapışıklıklar oluşur. Yapışıklıklar genellikle endişe verici olmasa da bazen gerilme sonucu ağrı yapar. Bazen de bağırsak zarına uzanan yapışıklıklar, bağırsağın sindirim hareketi sırasında dönmesine ve tıkanmasına neden olabilir. Bağırsak tıkanmalarında, karın ağrısı, bulantı, kusma ve karın şişkinliği gibi şikayetler görülür. Tıkanmanın derecesine göre düzelme olmayan olgularda cerrahi müdahale gerekebilir. 

13. Pelvik inflamatuar hastalık

Pelvik inflamatuar hastalık (PİH),kadınlarda yumurtalık, tüpler ve rahim zarının enfeksiyonları için kullanılan geniş bir tanımı ifade eder. PİH kadınlarda yaygın görülen bir hastalıktır. PİH en sık gonore, klamidya gibi cinsel yolla geçen mikroorganizmalar tarafından oluşturulur. Bakteriler vajina ve rahim ağzından üst genital yapılara ilerleyerek enfeksiyona neden olur. PİH vajinal akıntı, alt batın ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik, idrarda yanma, ilişki sırasında ağrı gibi şikayetlere yol açar. Tedavi edilmezse hastalık günler haftalar içinde ilerler. Kısırlık, dış gebelik ve kronik pelvik ağrı gibi sorunlara yol açar.

14. Endometriozis

Endometriozis rahim içini kaplayan dokunun rahim dışında yerleşmesidir. Endometriozis genellikle yumurtalıklarda, tüplerde ve rahim zarında görülür. Yumurtalıklarda çikolata kisti denen kitlelerin kaynağıdır. Ayrıca pelvik organları çevreleyen zarda da görülebilir. Endometriozis odağı tıpkı rahim içini döşeyen doku gibi her adet döneminde belirginleşip kanayabilir. Bu da pelvik bölgede değişen derecelerde ağrılara neden olur. Semptomların şiddetine göre çeşitli tedavi seçenekleri vardır.

15. Apandisit

Apandis, sağ alt batında, kalın bağırsağın başlangıç kısmında bulunan kör sonlanan 5-6 cm uzunluğunda tübüler bir yapıdır. Apandis duvarındaki lenfatik yapıların büyümesi, katılaşmış feçes ve meyve çekirdekleri lümeni tıkayıp apandisite neden olabilir.

Apandisit belirgin iştahsızlık, bulantı, kusma, göbek deliği çevresinde ağrı, sağ alt batın ağrısı ve ateş ile belirti verir. Tanısı klinik, laboratuar bulguları ve ultrason ile konur.

Ultrasonda sağ alt kadranda 8-12 mm çaplı kör sonlanan, komprese olmayan, kanlanması artmış tübüler yapı olması, çevresinde sıvı görülmesi apansidit lehine bulgulardır. Apandisit tedavisi cerrahidir.

16. Huzursuz bağırsak sendromu

Huzursuz barsak sendromu, irritabl bağırsak sendromu ve spastik kolon olarak ta bilinir. Huzursuz barsak sendromu kalın bağırsağın işlevsel bir bozukluğudur. Bağırsakların yapısında bir sorun yoktur. Genellikle 45 yaş altı bireylerde görülür. Nedeni belli değildir. Belirtileri şunlardır;

  • Karın ağrısı, şişkinlik
  • Kabızlık, ishal
  • Aşırı gaz
  • Dışkıda mukus

Büyük tuvalet sonrası karın ağrısı ve şişkinlik tipik olarak kısmen ya da tamamen geriler. Belirti ve bulgular genellikle ataklar şeklinde görülür. Zaman zaman rahatlama dönemleri vardır. Stres, yaşam tarzı, hormonlar ve bazı gıdalar huzursuz bağırsak sendromunu tetikler. Tedavide belirtileri tetikleyen etkenlerden uzak durmak, egzersis, antispazmodik ilaçlar, trisiklik antidepresanlar, ishal giderici bazı ilaçlar bulunmakta olup doktor kontrolü altında uygun tedavi planı yapılır. Az miktarda ve sık yemek, yiyecekleri yavaş ve uzun süre çiğnedikten sonra yutmak, stresle başa çıkma yöntemlerini denemek, meyve, sebze ve kepekli tahıl tüketimine önem vermek şikayetleri rahatlatacaktır.

17. Omental ve mezenterik sorunlar

Alt batın ağrısına neden olan sorunlardan bazıları bağırsakları örten omentum ve onları karın arka tarafına bağlayan mezenter kaynaklıdır. Omentum ve mezenter karın içini döşeyen zar tabakası ve yağ doku içeren batın yapılarıdır. Görevi bağırsaklar için beslenme, depo ve destek vazifesi görmektir. Karın ağrısına neden olan bazı omental ve mezenterik sorunlar şunlardır;

  • Omental enfarkt: Omentum yağ dokusundaki damarlarda tıkanma omental enfarkt olarak bilinir. Alt batında ağrı, bulantı ve hassasiyet yaratabilir.
  • Epiploik apendajit: Kalın bağırsakların dış yüzeyinde parmaksı yağ doku uzantıları bulunur. Bu uzantılar bazen kendi etrafında kıvrılarak bezlenmesi bozulur. Ödem ve enflamasyon meydana gelir. Ağrıya neden olur. Buna epiploik apendajitis denir.
  • Mezenterik fıtıklar: Mezenter bağırsakların karın arka duvarına tutunmasına yarayan kalın zar şeklinde bir yapıdır. Bazen mezenterde doğuştan ya da sonradan olan açıklıklar bulunur. Bu açıklık içine bağırsaklar girerek düğümlenebilir. Buna mezenterik fıtık (herni) denir.
  • İnferior mezenterik arter tıkanıklığı: İnferior mezenterik arter, ateroskleroz ya da emboli gibi nedenlerle tıkanarak alt batın ağrısına neden olabilir.

18. Divertikülit

Divertikül kalın bağırsaklardan çıkan genellikle 1-2 cm ya da daha ufak boyutlu küçük keseciklerdir. Özellikle 40 yaşından sonra daha sık görülür. Divertikülün iltihaplanması durumuna divertikülit denir. Divertikülit genellikle sol tarafta olmak üzere alt batın ağrısı nedenlerindendir. Beraberinde batında hassasiyet, bulantı, kusma ve ateş olabilir. Tedavisi bulguların şiddetine göre medikal veya cerrahidir.

19. Fıtıklar

Fıtıklar genellikle kasık bölgesinde, göbek deliği ya da alt batında geçirilmiş cerrahi alanda ortaya çıkan şişliklerdir. Ikınmak ya da öksürmekle şişlik belirginleşir. Fıtıklar karın içi yağ doku içereceği gibi bazen de içinde bağırsak yapıları da olur. Fıtık kesesinin boynu darsa ya da kıvrılırsa beslenmesi bozularak ağrıya neden olur. Bazı durumlarda acil ameliyat gerekir. Bulantı, kusma, karında şişkinlik, alt batında şişlik ve ağrı önemli belirtileridir. Fıtık yerinde kızarıklık ve hassasiyet cerrahi aciliyet açısından en önemli belirtidir.

20. Bağırsak İltihabı

İnce bağırsağın son kısmı olan terminal ileumun veya enfeksiyon kaynaklı hastalıkları alt batın ağrısının önemli nedenlerindendir. Bir inflamatuar bağırsak hastalığı olan Ülseratif kolit ve Chron hastalığında bağırsaklarda mukozal yara ve ülserler meydana gelir. Kanlı ishal, karın ağrısı, ateş ve ıkınma hissi gibi belirti ve bulguları vardır. Enfeksiyöz nedenlerin başında Yersinia enterokolitika, Salmonella, Clostridium difficile ve Mikobakteriler gelir. İshal, ateş, karın ağrısı, bulantı ve kusma gibi belirtiler görülür. Tüm bu bağırsak hastalıklarında nedene yönelik tedavi planı ve rahatlatıcı uygulamalar yapılır.

21. Tümörler

Pelvik tümörler, rahim, rahim ağzı, yumurtalıklar, rahim zarı, rektum, bağırsaklar, diğer yumuşak dokular ve kemik kaynaklı olabilir. Pelvik tümörler alt karın ağrısının nadir nedenlerindendir. Çoğu lezyon ultrason, bilgisayarlı tomografi, MR görüntüleme ve biyopsi gibi tanısal yöntemlerle teşhis edilebilir. Lezyonun iyi ya da kötü huylu olma durumuna göre takip, kemoterapi, radyoterapi ya da cerrahi tedaviler uygulanır.

Funda Yazıcı ErolOp. Dr. Funda Yazıcı ErolKadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
0242 322 97730536 439 6621